تا قرن چهارم هجرى هنوز شمار قابل ذكرى از آنها همچنان با همين عنوان در ميان نويسندگان و دبيران و اهل ادب معروف و متداول بوده است . ولى با آنكه از نويسندگان يا گويندگان اصلى اين‌گونه عبارات توقيع مانند كمتر سخن مىرود باز در مآخذ تاريخى اسلامى از تعدادى از توقيعات ايرانى نام برده شده و ترجمه بعضى از آنها هم عينا و برخى هم با اصل پارسى آنها نقل گرديده . ابن قتيبه از رياشى و احمد بن سلام روايت كرده كه انوشروان دستور داده بود كه در تمام فرمانهايى كه براى انتصاب واليان نوشته مىشده جاى چهار سطر را خالى بگذارند و چون فرمان آماده مىشد او به خط خودش در آن چنين توقيع مىكرد : « برگزيدگان را با مهربانى و عامه را با بيم و اميد و دونان را با بيم اداره كن » . « 1 » و ابو الحسن عامرى در فصلى از كتاب « السعاده و الاسعاد فى السيره الانسانيه » در بيان اين معنى كه ، سياست صحيح آن است كه هر دو جنبهء درشتى و نرمى و بيم و اميد را باهم داشته باشد و راهى به اجراى سياست از يك سو وجود ندارد ، همين توقيع انوشيروان را مثال آورده و سپس گفته‌اى از او را هم در تأييد مطلب خود بدين مضمون نقل كرده است : « بر پادشاه واجب است كه بر نافرمانان سخت گيرد و آنان را كه به وظيفهء خود عمل مىكنند بستايد و گرامى دارد . اين كار كسانى را كه در كار نيك مىكوشند و خود را با مجاهدت از بديها باز مىدارند آرام‌دل مىسازد . و شايسته است كه در نهاد تبهكاران نقش‌بندد كه اگر از فساد دست نكشند جان آنها بر باد خواهد رفت » . « 2 » در كتاب المحاسن و الاضداد توقيعى از عبد الله بن طاهر به اين عبارت نقل شده ، « من سعى دعى و من لزم المنام رأى الاحلام » ، و سپس آمده است كه عبد اللّه بن طاهر اين را از اين توقيع انوشروان « هرك روذ چرز ، هرك خسبند

--> ( 1 ) . عيون الاخبار ، ج 1 ، ص 8 . ( 2 ) . السعاده و الاسعاد ، ص 301 و 302 .